Britaniyalik 28 yillik dunyo boʻylab piyoda sayohatdan soʻng uyiga qaytdi
Britaniyalik sayohatchi Karl Bushby Chilidan Xallgacha boʻlgan, uzunligi 50 000 km boʻlgan 28 yillik piyoda yoʻlni yakunladi. U oldinga siljish uchun transportdan foydalanmadi.
Dushanba kuni Karl Bushby Angliyaning shimoli-sharqidagi Xall markaziga yetib keldi. Uni u yerda ming nafargacha odam kutib oldi. Sayohatchi kutib olish marosimidan soʻng yoʻl davomida uni qoʻllab-quvvatlaganlarga minnatdorlik bildirdi va bu yoʻlni yolgʻiz bosib oʻtmaganini taʼkidladi.
Bir kun avval Bushby qalin tuman ichida Xamber koʻprigidan oʻtdi, soʻng shahar markazi va onasining uyiga yoʻl oldi. Yoʻl davomida u changalzorlar, choʻl, tundra va togʻli hududlarni, shuningdek, koʻplab byurokratik toʻsiqlarni yengib oʻtishiga toʻgʻri keldi. Uning rejasiga koʻra, ekspeditsiya 12 yil davom etishi kerak edi, biroq oxir-oqibat 28 yilga choʻzildi va Goliath Expedition deb nomlandi.
Sayohat gʻoyasi sobiq britaniyalik parashyutchida 1990-yillarning oʻrtalarida paydo boʻlgan. Uning armiyasi faxriysi boʻlgan otasi Kit maxsus boʻlinma harbiylari orasidagi bahs haqida gapirib bergan: ayrim olimlar fikricha, dengiz sathi pastroq boʻlgan davrda qadimgi odamlar Osiyodan Amerikaga koʻchib oʻtishda foydalanishi mumkin boʻlgan Bering quruqlik koʻprigi orqali Londondan Nyu-Yorkkacha piyoda borish mumkinmi?
Bushby xaritada Yevropa va Osiyo orqali Shimoliy Amerikagacha uzluksiz yoʻnalish chizdi, keyin uni Chilining eng janubiy chekkasigacha uzaytirdi. U oʻzi uchun ikkita qoida belgiladi: oldinga siljishda transportdan foydalanmaslik va uyiga ham piyoda qaytish. U yoʻlga 500 dollar bilan chiqdi.
Dastlabki sinovlar Patagoniyada boshlandi. U yerda Bushby boʻron darajasidagi shamollarga qarshi kurashishiga toʻgʻri keldi. 2001 yilda Bushby Janubiy va Markaziy Amerika oraligʻidagi yoʻllarsiz, changalzorlar, tropik oʻrmonlar va togʻlardan iborat xavfli Darien Gap hududini aylanib oʻtdi. Keyin Panamadagi yopiq chegara hududidan oʻtgani uchun 18 kun qamoqda boʻldi.
2006 yilda Bushby amerikalik sayohatchi Dimitriy Kiffer bilan birga Bering boʻgʻozi orqali 56 mil yoʻl bosib oʻtishga urindi. Bushby muzdek suvga tushib ketib, sal qolsa halok boʻlgach, ikkalasi ham havo orqali evakuatsiya qilindi. Sayohatchilar zaxiralaridan deyarli ayrildi, boʻgʻozni kamdan-kam uchraydigan tarzda kesib oʻtganidan keyin esa hibsga olindi. Ularni Rossiyaga noqonuniy kirgani uchun deportatsiya qilish xavfi ham bor edi.
Bushby Rossiya hududidan oʻtishga deyarli 10 yil sarfladi. Ob-havo sababli u yerda yiliga atigi bir necha oy sayohat qilish mumkin edi, viza bilan bogʻliq qiyinchiliklar esa yoʻlini bir necha bor toʻxtatdi. 2012 yilda Rossiya unga viza berishdan bosh tortgach, Bushby norozilik belgisi sifatida Los-Anjelesdan Vashingtondagi Rossiya elchixonasigacha piyoda bordi. Keyinchalik bu unga zarur hujjatlarni olishga yordam berdi.
Yana kechikishlar yuz bergach, Bushby yashash xarajatlari kamroq boʻlgan AQSh yoki Meksikaga qaytib, yoʻlni toʻxtagan joyidan davom ettirish imkonini kutardi. Xitoyda uni politsiya kuzatib bordi, keyin esa pandemiya ekspeditsiyani uzoq muddatga toʻxtatdi. Keyinchalik geosiyosiy vaziyat Rossiya va Eron orqali oʻtadigan yoʻllarni yopib qoʻydi, shu sababli u Kaspiy dengizi orqali 31 kun yoʻl yurishiga toʻgʻri keldi.
Bushby yaxshi suza olmasdi va suv yuzida qutqaruv jileti hamda gidrokostyum yordamida turardi. U qoʻllarini silkitgancha sekin oldinga siljidi va bu usulni suzish bilan suv yuzida yotish soʻzlarining qoʻshilmasidan hosil boʻlgan «floatimming» deb atadi.
Yevropada yoʻl sayohatchining hududda boʻlishini 90 kun bilan cheklovchi qoidalar tufayli qiyinlashdi. Shu sababli u Yevropa boʻylab yurishini uch oylik bosqichlarga boʻlib amalga oshirishiga toʻgʻri keldi. Oktabr boshida u La-Mansh boʻgʻozini suzib oʻtib, yana Buyuk Britaniyada paydo boʻldi. Oʻshanda Bushby shuncha yildan keyin yana oyoqlari ostida Britaniya tuprogʻini his qilganidan xursand ekanini, garchi yoʻl oson kechmaganini aytdi.
Ekspeditsiyani sayohat choʻzilgan sari paydo boʻlib, keyin qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatgan turli homiylar moliyalashtirdi. Ularning ayrimlari 2008 yilgi inqirozdan keyin moliyaviy qiyinchiliklarga duch keldi. Soʻnggi 16 yil davomida Bushbini qoʻllab-quvvatlashning asosiy manbai «Kartochkalar uyi» seriali yaratuvchisi Bo Uillimon va musiqiy prodyuser Jordan Tappis tashkil etgan prodyuserlik kompaniyasi boʻldi.
Kompaniya sayohat haqidagi hujjatli film ustidagi ishni qoʻllab-quvvatlamoqda. Filmni rejissyor Verner Xersog suratga olmoqda. Toʻliq metrajli kartina «Walk of Life» deb nomlangan, Xersog va suratga olish guruhi esa Bushbining uyiga qaytishi vaqtida unga hamrohlik qildi.
Sayohatchining oʻzi yoʻlni davom ettirishiga nafaqat moliyaviy yordam koʻmaklashganini aytdi. Turli mamlakatlarda uni avtomobil qismlaridan yigʻilgan kulbalarda yashovchi odamlar oʻz uylariga kiritdi. Perulik shifokorning oilasi ogʻir oshqozon infeksiyasidan keyin uning tiklanishiga yordam berdi, notanish odamlar esa evaziga hech narsa kutmasdan uni bir necha bor oddiy guruch boʻtqasi bilan siyladi.
Bushby uni eng kambagʻal odamlar kutib olganini va turli madaniyat vakillari orasida uchratgan odamlarining deyarli barchasi unga birdek xayrixoh munosabatda boʻlganini taʼkidladi. Xall meri Mariya Kouard avvalroq koʻplab shahar aholisi uning sayohatini kuzatib borgani va uning ruhi, qatʼiyati hamda sabotidan ilhomlanganini aytgandi.
Dushanba kuni kechqurun Bushby onasi Anjela, 36 yoshli oʻgʻli Adam va ilgari hech qachon koʻrmagan 12 yoshli nabirasi bilan uchrashishi kerak edi. Sentabr oyida Fransiyaning shimolida bergan intervyusida u Britaniyadagi odatiy hayotga qaytish unda xavotir uygʻotayotganini tan oldi. «Men yana kattalar dunyosida oʻz oʻrnimni topishga harakat qilishim kerak», — dedi sayohatchi.
